มะเฟืองหวาน มะเฟืองหวาน
มะเฟืองหวาน
 
มะเฟืองหวาน
ชื่ออื่นๆ: เฟือง  สะบือ
ชื่อสามัญ: Star apple, Star fruit
ชื่อวิทยาศาสตร์: Averrhoa carambola L.
วงศ์: AVERRHOACEAE
ถิ่นกำเนิด: ประเทศไทย
ลักษณะทั่วไป: ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก ทรงพุ่มทึบ ไม่เป็นรูปทรงที่แน่นอน สามารถควบคุมทรงพุ่มได้โดยการตัดแต่ง
ฤดูการออกดอก: ออกดอก และติดผลตลอดปี
การขยายพันธุ์:
การตอนกิ่ง เป็นวิธีการที่เหมาะสมที่สุด
การเพาะเมล็ด สามารถทำได้ แต่อาจพบการกลายพันธุ์ได้
ข้อดีของพันธุ์ไม้: ออกดอก และติดผลตลอดปี
ข้อมูลอื่นๆ:
สายพันธุ์ของมะเฟือง
มะเฟืองเปรี้ยว  เป็นพันธุ์ที่มีอยู่ดั้งเดิมตามชนบทของประเทศไทย ซึ่งมีทั้งผลใหญ่และเล็ก
มะเฟืองพันธุ์ไต้หวัน  ได้มีผู้นำเข้ามาปลูกนานแล้ว มีลักษณะผลใหญ่พอประมาณ ลักษณะผล กลีบบาง ขอบบิด มีรสชาติหวาน
มะเฟืองพันธุ์กวางตุ้ง  ลักษณะผล สีขาวนวล ขอบกลีบสีเขียว มีรสชาติหวานคล้ายพันธุ์ไต้หวัน
มะเฟืองพันธุ์มาเลเซีย  เป็นพันธุ์ที่เพิ่งมีผู้นำเข้ามาปลูกในประเทศไทยได้เมื่อไม่กี่ปีมานี้ เป็นพันธุ์ที่มีผลใหญ่ เนื้อฉ่ำน้ำ มีน้ำหนักมาก ตั้งแต่ 200 - 700 กรัม มีรสชาติออกหวานปนเปรี้ยวเล็กน้อย มะเฟืองมาเลเซียนี้ยังแบ่งออกได้อีกหลายสายพันธุ์ คือ
+ พันธุ์ บี 10 เป็นพันธุ์มาเลเซียที่เข้ามาในประเทศไทยในยุคแรกๆ ลักษณะผลใหญ่ กลีบบาง ร่องลึก ผลฉ่ำน้ำ เนื้อนิ่ม รสหวาน เมื่อสุกงอมจัด ผิวจะเป็นสีเหลืองทอง ปัจจุบันมีปลูกกันมาก และบางแห่งปลูกเป็นอุตสาหกรรมทำน้ำมะเฟืองบรรจุกระป๋องจำหน่ายอีกด้วย
+ พันธุ์บี 17 (Honey Star) เป็นพันธุ์ใหม่ที่เข้ามาภายหลังพันธุ์ บี 10  ลักษณะผลจะเล็กกว่า บี 10 แต่จะออกทรงยาว กลีบใหญ่ ร่องตื้น มีเนื้อแข็งกรอบ สีออกแดงส้ม ขอบกลีบมีฟองอากาศเห็นได้ชัด รสหวานอมเปรี้ยวเข้มข้นกว่า บี 10 เหมาะสำหรับรับประทานผลสด
+ พันธุ์ลูกผสมต่างๆ หรือพันธุ์ที่เกิดจากการเพาะเมล็ด บี 10 และ บี 17 ซึ่งอยู่ระหว่างทดลอง พันธุ์ยังมีอีกมาก
ใบ แก้ไข้หวัด ปัสสาวะขัด แก้ปวด มีคำแนะนำให้ใช้ใบยอดของมะเฟือง รากหมาก และรากมะพร้าว มาต้มผสมกัน นำน้ำที่ได้มาดื่มใช้รักษาไข้หวัดใหญ่ นอกจากนี้ยังแนะนำให้ใช้ใบมะเฟื่องมาต้มน้ำอาบ เพื่อแก้ตุ่มคัน แก้เจ็บเส้นเอ็น ได้อีกด้วย
ใบและยอด นำมาบดละเอียด ใช้ทาตามตัวแก้อีสุกอีใส
ดอก นำดอกมะเฟื่องมาต้มกับน้ำ น้ำที่ได้นำมาดื่มใช้ถอนพิษเฮโรอีน และแก้ไข้
ผล รับประทานสดใช้แก้คอแห้ง ลดการอักเสบ บวม แก้อาเจียน ขับปัสสาวะ และขับนิ่ว แก้บิด ขับระดู (ไม่ควรรับประทานประจำหรือบ่อยเกินไป) ใช้สระผมได้ดี บำรุงเส้นผม กำจัดรังแค
เมล็ด ใช้แก้ปวด ทำให้นอนหลับ ทำให้อาเจียน แก้ดีซ่าน
ราก ใช้ดับพิษร้อน แก้ไข้ แก้ปวดศีรษะ แก้กระเพาะอาหารอักเสษ ลดอาการจุกแน่นหน้าอก  สูตรที่ใช้ รากมะเฟื่องตากแห้ง 5 กรัม ชงกับน้ำร้อน 1 ถ้วยกาแฟ แล้วดื่มก่อนอาหารเช้า-เย็น
แก่นและราก ต้มกินแก้ท้องร่วง แก้เจ็บเส้นเอ็น
ยอด ต้มผสมกับรากมะพร้าว ดื่มแก้ไข้หวัดใหญ่
ในตำรายาจีน
มีการใช้ผลมะเฟืองเพื่อช่วยลดไข้ ล้างพิษ
สำหรับแก้เครียดนั้นมีสูตรดังนี้ ใช้มะเฟือง 2 ผล รับประทานวันละ 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน
แก้นิ่วในไต มีคำแนะนำให้ใช้เนื้อมะเฟือง 3 ผล ต้มกับน้ำผึ้ง 2 ช้อนชา แล้วนำมารับประทานทั้งเนื้อและน้ำ วันละครั้งสามารถใช้รักษานิ่วในไตได้
บำรุงรักษาเส้นผม มีคำแนะนำให้ใช้ผลมะเฟื่องในการสระบำรุงเส้นผม ขจัดรังแค
น้ำมะเฟือง
ส่วนผสม 1. มะเฟืองหั่น 40 กรัม (1 ผลเล็ก)   2. น้ำเชื่อม 30 กรัม (2 ช้อนคาว)
3. เกลือป่นเสริมไอโอดีน 1 กรัม 1/5 ช้อนชา   4. น้ำต้ม 200 ซีซี.
วิธีทำ 1. ล้างมะเฟืองที่แก่จัดให้สะอาด หั่น แกะเมล็ดออกแล้วนำใส่เครื่องปั่น
2. เติมน้ำสุกปั่นละเอียด แล้วเติมน้ำเชื่อม เกลือ ชิมดูรสตามใจชอบ
3. ถ้าต้องการเก็บไว้ดื่ม ให้ตั้งไฟให้เดือด 3-5 นาที กรอกใส่ขวดนึ่ง  20-30 นาที เย็นแล้วแช่ในตู้เย็น จะได้น้ำมะเฟืองสีเหลืองอ่อนๆ ดื่มแล้วชื่นใจ
หมายเหตุ ข้อควรระวังคือ ห้ามรับประทานมะเฟื่องขณะมีประจำเดือน ตกขาว หรือรับประทานขณะตั้งครรภ์ เพราะอาจจะทำให้แท้งได้
เอกสารอ้างอิง:
1. บทความวิทยุรายการสาระความรู้ทางการเกษตร เรื่อง พืชผักผลไม้ไทยมีคุณค่าเป็นทั้งอาหารและยา ตอน “มะเฟือง”  ประจำวันจันทร์ที่ 15 ธันวาคม 2546  ดวงจันทร์ เกรียงสุวรรณ  นักวิชาการเกษตร 6  คณะทรัพยากรธรรมชาติ  งานศูนย์บริการวิชาการและฝึกอบรม  ผ่ายวิจัยและบริการวิชาการ  คณะทรัพยากรธรรมชาติ  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตหาดใหญ่
2. http://www.archeep.com/drink/drk_pine_punch5.htm
3. Tem Samitinand.  Thai Plant Names.  Revised Edition 2001.  810 p.
รวบรวมโดย: นพพล  เกตุประสาท
หน่วยอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พืชพรรณ  ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง
คณะเกษตร กำแพงแสน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  วิทยาเขตกำแพงแสน  จ. นครปฐม
ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง 1 หมู่ 6 ถนนมาลัยแมน มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน อ. กำแพงแสน จ. นครปฐม 73140
โทรศัพท์  034-351-399  โทรสาร  034-351-392  E-mail: rdiphb@ku.ac.th