ตะโก
 
ตะโก
ชื่ออื่นๆ: ตะโกนา โก มะถ่านไฟผี นมงัว มะโก พระยาช้างดำ
ชื่อสามัญ: Ebony
ชื่อวิทยาศาสตร์: Diospyros rhodocalyx Kurz
วงศ์: EBENACEAE
ลักษณะพฤษศาสตร์: ไม้ยืนต้น สูงประมาณ 8 - 15 ม. ไม่ผลัดใบ เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด ต้องการแสงแดดเต็มที่ตลอดทั้งวัน มีความทนทานต่อสภาพแห้งแล้งได้ดี เปลือกต้นสีดำแตกเป็นสะเก็ดหนา ใบเดี่ยว การเกาะติดของใบบนกิ่งแบบเรียงสลับ แผ่นใบรูปไข่หรือรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ปลายแหลม โคนมน ดอกมีกลิ่นหอมเกิดที่ซอกใบ ขนาดประมาณ 0.8x1.0 ซม. สีขาวนวลหรือสีเหลืองอ่อนรูปคนโฑ ส่วนปลายแยกออกเป็นกลีบ 4 กลีบ กลีบเลี้ยงสีเขียวขนาดใหญ่ ปลายแยกเป็น 4 กลีบ ผลกลม กลมแป้น และรูปไข่ ผลแก่สีเหลืองส้มผิวเกลี้ยงเป็นมันขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. เมล็ดสีน้ำตาลดำแข็งทรงรี ขนาดประมาณ 1.5 ซม. 1 ผลมี 4 เมล็ด
สรรพคุณด้านสมุนไพร:
ผล รสฝาดหวาน แก้ท้องร่วง แก้ตกเลือด แก้มวนท้อง ขับพยาธิ แก้กะษัย แก้ฝี และแผลเน่าเปื่อย
เปลือกผล รสฝาด เผาเป็นถ่านรสเย็น ขับระดูขาว และขับปัสสาวะ
เปลือกต้นและเนื้อไม้ รสเฝื่อนฝาดขม บำรุงธาตุ ช่วยย่อยอาหาร แก้มุตกิด ระดูขาว แก้รำมะนาด ปวดฟัน และเป็นยาอายุวัฒนะ
เอกสารอ้างอิง:
1. http://www.bma.go.th/garden/tree/dirho/dirho.html
2. http://www.panmai.com/TemplePo/Title3_1.htm
3. http://www.panmai.com/Direction/Tree_S_3.htm
4. ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้.  ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2544.  ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้ พิมพ์ครั้งที่ 2 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม).  พิมพ์ที่ บริษัทประชาชน จำกัด.  2544.
รวบรวมโดย: ไพร  มัทธวรัตน์
หน่วยอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พืชพรรณ  ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง
คณะเกษตร กำแพงแสน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  วิทยาเขตกำแพงแสน  จ. นครปฐม
ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง 1 หมู่ 6 ถนนมาลัยแมน มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน อ. กำแพงแสน จ. นครปฐม 73140
โทรศัพท์  034-351-399  โทรสาร  034-351-392  E-mail: rdiphb@ku.ac.th