เอื้องหมายนา
 
เอื้องหมายนา
ชื่ออื่นๆ: ชู้ไลบ้อง  ซูเลโบ  เอื้องช้าง  เอื้องต้น  เอื้องเพ็ดม้า  เอื้องใหญ่
ชื่อสามัญ: Spiral flag, Wild ginger, Crepe ginger, Malay ginger
ชื่อวิทยาศาสตร์: Costus speciosus Smith
วงศ์: ZINGIBERACEAE
ถิ่นกำเนิด: อินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถึงนิวกินี
ลักษณะพฤษศาสตร์: เป็นพืชมีหัวใต้ดิน ลำต้นแข็งกลมอวบน้ำสูงประมาณ 1.5 - 2.5 ม. ใบเป็นใบเดี่ยวเกาะติดบนกิ่งแบบเวียน  ใบรูปรียาว  ปลายใบเรียวแหลมโคนมน  และมีกาบหุ้มรอบลำต้น  ผิวใบด้านบนเรียบ ด้านใต้มีขนขนาดเล็กสีขาวอ่อนนุ่ม ดอกออกเป็นช่อที่ปลายยอด ดอกย่อยสีขาว กลีบดอกติดกันเป็นหลอด ขอบกลีบย่นเป็นคลื่น กลีบประดับสีแดง ผลกลมรีรูปกระสวยส่วนปลายมีกลีบประดับติดอยู่ เมล็ดรูปเหลี่ยมสีดำเป็นมันเงา
สรรพคุณด้านสมุนไพร:
เหง้า ใช้ขับปัสสาวะ เป็นยาถ่าย แก้ตกขาว บวมน้ำ ฆ่าพยาธิ รักษาโรคติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ แผลอักเสบบวมมีหนอง ฆ่าพยาธิและทำให้แท้ง
ราก เป็นยาขม ขับเสมหะ พยาธิ โรคผิวหนัง แก้ไอ
น้ำคั้น เป็นยาระบาย รับประทานกับพลู แก้ไอ ใบแก้ไข้
เหง้าสด รสฉุน เย็นจัด มีพิษมาก สารชื่อ diosgenin ใช้สังเคราะห์สเตอรอยด์ฮอร์โมน กินมากทำให้อาเจียน ท้องร่วงรุนแรง และทำให้แท้ง
ในมาเลเซีย อินเดีย และฟิลิปปินส์ใช้หน่ออ่อนใส่แกง เป็นผัก
เอกสารอ้างอิง:
1. http://www.doae.go.th/library/ html/detail/spiral/
2. http://www.skn.ac.th/skl/project/ eathel97/plant26.htm
3. http://wanakorn.com/index.php?modules=article/samunpai&PHPSESSID=61a59cd0ea7865b5c7331c6b46883fff
4. ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้.  ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2544.  ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้ พิมพ์ครั้งที่ 2 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม).  พิมพ์ที่ บริษัทประชาชน จำกัด.  2544.
รวบรวมโดย: ไพร  มัทธวรัตน์
หน่วยอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พืชพรรณ  ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง
คณะเกษตร กำแพงแสน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  วิทยาเขตกำแพงแสน  จ. นครปฐม