ข้าวหลามดง
 
ข้าวหลามดง
ชื่ออื่นๆ: จำปีหิน (ชุมพร)  นมงัว (ปราจีนบุรี)  ปอขี้แฮด (เชียงใหม่)
ชื่อวิทยาศาสตร์: Goniothalamus laoticus (Finet & Gagnep.) Ban
วงศ์: ANNONACEAE
ถิ่นกำเนิด: ประเทศไทย
ลักษณะทั่วไป: ไม้พุ่มขนาดเล็ก ทรงพุ่มกลม โปร่ง
ฤดูการออกดอก: เดือน เม.ย.- ก.ค.
เวลาที่ดอกหอม: ตอนเย็นถึงเช้าของอีกวัน พันธุ์ไม้ชนิดนี้จะส่งกลิ่นหอมตอนช่วงที่ดอกใกล้จะโรยแล้วเท่านั้น (ช่วงที่ดอกมีสีเหลืองอมส้ม) ช่วงที่ดอกออกใหม่ๆ ไม่ส่งกลิ่นหอม
การขยายพันธุ์: เพาะเมล็ด ต้องใช้เวลานาน 2 - 3 เดือน เพราะว่าเปลือกเมล็ดแข็ง
ข้อดีของพันธุ์ไม้:
ช่วงการออกดอก (ดอกทยอยบาน) นานเป็นเดือนๆ
ใช้พื้นที่ปลูกไม่มาก ประมาณ 2 x 2 ม. ก็เพียงพอ
ปลูกแทรกระหว่างไม้ใหญ่ๆ ได้ดีต้นหนึ่ง
ข้อแนะนำ: ควรปลูกในพื้นที่มีแดดรำไร และต้องดูแลเป็นพิเศษในปีแรก ที่สวนไม้หอมพบว่า การปลูกในพื้นที่มีแดดรำไร มีการติดเมล็ด
ข้อมูลอื่นๆ:
เป็นพันธุ์ไม้หอมที่โตช้า การขยายพันธุ์ช้า ดังนั้นจำนวนต้นที่แนะนำคือ ตามจำนวนที่ต้องการปลูกจริง
เป็นพันธุ์ไม้ที่ราคาค่อนข้างแพงตลอดเวลา ไม่เหมือนไม้ชนิดอื่นๆ
หมายเหตุ: พันธุ์ไม้ในวงศ์ Annonaceae หลายชนิดจะหอมตอนช่วงที่ดอกใกล้จะร่วงโรย ควรดมกลิ่นหอมให้ถูกช่วงด้วย
หมายเหตุ:
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น ไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 4-8 ม. เรือนยอดเป็นพุ่มโปร่ง เปลือกหนาสีเทาอมดำ
ใบ ใบเดี่ยว เรียงสลับสองข้างกิ่งในระนาบเดียวกัน แผ่นใบรูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ปลายเรียวแหลม โคนใบสอบ ใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านล่างสีอ่อนกว่า ก้านใบยาว
ดอก ดอกเดี่ยวหรืออกเป็นกระจุก 2-5 ดอก ตามลำต้น กิ่งและตามง่ามใบ ก้านดอกยาว กลีบดอกยาวสีเหลืองนวลถึงสีชมพู
ผล ผล สีเขียวอมเหลือง ออกเป็นกลุ่ม 6-12 ผล รูปกลมรี หรือทรงกระบอก ไม่มีก้าน
เอกสารอ้างอิง:
1. ปิยะ เฉลิมกลิ่น.  หอมกลิ่นดอกไม้เมืองไทย.  บริษัท จิรวัฒน์ เอ็กซ์เพรส จำกัด.  2546 กรุงเทพฯ 336 หน้า (40)
2. BGO Plant Database, The Botanical Garden Organization, Ministry of Environment and Natural Resources, Thailand
3. http://www.tistr.or.th/t/publication/page_area_show_bc.asp?i1=65&i2=32
4. Tem Samitinand.  Thai Plant Names.  Revised Edition 2001.  810 p. (260)
รวบรวมโดย: นพพล เกตุประสาท
หน่วยอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พืชพรรณ  ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง
คณะเกษตร กำแพงแสน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  วิทยาเขตกำแพงแสน  จ. นครปฐม